BEKLENMEYEN ŞAHİT (1957): ADALET, SADAKAT VE İHANET ÜZERİNE BİR DERS

Dostlarım bu sitemizde kitap, film, radyo tiyatrosu da paylaşıyoruz. Şimdi tavsiye edeceğim filmi mutlaka izeyin derim.
1957 yapımı “Beklenmeyen Şahit” (*Witness for the Prosecution*), polisiye edebiyatının kraliçesi Agatha Christie’nin aynı adlı hikayesinden sinemaya uyarlanmış, sinema tarihinin en başarılı mahkeme salonu dramalarından biridir. Usta yönetmen Billy Wilder tarafından beyazperdeye aktarılan film, yalnızca sürükleyici bir suç hikayesi değil, insan vicdanını, sadakati ve adalet duygusunu sorgulatan derin bir ahlaki metindir. Filmin ilk başlarında tamamen size verilen bilgilere göre filmi izliyor ve diyorsunuz ki ortada bir haksızlık var. Ama filmi izlerken dört-beş yerde şaşırıyorsunuz yok artık diyeceğiniz birçok sahneler var. Ben filmi anlatarak film zevkinizi yok etmek istemiyorum kısaca şöyle bir yorum yapayım ve İZLEMENİZDE FAYDA VAR DİYORUM . İŞTE YOUTUBE ÜZERİNDEN İZLEYECEĞİNİZ LİNK:  https://www.youtube.com/watch?v=mUzTZdXlDJk

KONUSU: ADALET ARAYIŞINDA BİR AVUKAT VE ŞAŞIRTICI BİR TANIK

Başkahraman Sir Wilfrid Robarts (Charles Laughton), geçirdiği kalp krizinin ardından mesleğine ara vermesi gerektiği halde, Leonard Vole (Tyrone Power) isimli bir adamın davasını üstlenir. Leonard, zengin bir dul olan Emily French’i öldürmekle suçlanmaktadır. Leonard’ın suçsuz olduğunu düşünen Sir Wilfrid, davayı alır; fakat dava beklenmedik bir gelişme ile karışır. Leonard’ın karısı Christine (Marlene Dietrich), mahkemede savunma için değil, savcılık için tanıklık yapacağını açıklar.

Filmin sürükleyici finalinde ise, tanıklık, sadakat ve adalet kavramları öylesine iç içe geçer ki, izleyici hakikatin ne olduğuna dair derin bir sorgulamaya çekilir.

MANEVİ YORUM: ŞAHİTLİK VE HAKİKATİN AĞIRLIĞI

Kur’an-ı Kerim’de şöyle buyrulur:

“Ey iman edenler! Allah için hakkı ayakta tutan, adaletle şahitlik eden kimseler olun. Bir topluluğa olan kininiz, sizi adaletsizliğe sevk etmesin. Adil olun! Bu, takvaya daha yakındır. Allah’a karşı gelmekten sakının.” (Maide, 8)

“Ey iman edenler! Kendinizin, ana-babanızın ve yakınlarınızın aleyhine de olsa Allah için şahitlik ederek adaleti titizlikle ayakta tutan kimseler olun.” (Nisa, 135)

“Gerçeği bâtılla karıştırmayın ve bile bile gerçeği gizlemeyin.” (Bakara, 42)

“Beklenmeyen Şahit” filminde, adalet uğruna doğruları dile getirme meselesi yalnızca mahkeme salonunda değil, karakterlerin içsel dünyalarında da büyük bir vicdan muhasebesine dönüşür. Christine’in şahitliği, sadece eşine duyduğu bağlılıkla değil, kendi vicdanıyla yaptığı hesaplaşmanın da sonucudur.
ADALET ÜZERİNE SÖZLER 

• – Aristoteles: “Adalet, erdemlerin en büyüğüdür.” (Nicomachean Ethics)
• – Platon: “Adalet, herkesin kendi işini yapmasıdır.” (Devlet, Kitap IV)
• – Hz. Mevlânâ: “Adalet; ağaçlara su vermektir, zulüm ise dikene su vermektir.” (Mesnevi)
• – Cicero: “Adaletsiz kanun, kanun değildir.” (De Legibus)
• – İmam Gazali: “Adalet bir nimettir ki, onun bulunduğu yerde her şey yerli yerindedir.” (İhya-u Ulumiddin)

SAHİH HADİSLERDEN ADALET ÜZERİNE

Resûlullah (s.a.v) şöyle buyurmuştur:

“Adaletli kimseler, Allah katında nurdan minberler üzerindedirler. Onlar, yönetimlerinde, aileleri ve emri altındaki kimseler hakkında adil davrananlardır.” (Müslim, İmâret, 18)

Bir başka hadis:

“İnsanlar, amelleriyle değil, adaletle kıyamet günü cennete gireceklerdir.” (Taberani, el-Mu’cemü’l-Evsat, c.6, s.184)

Hz. Ali (r.a) şöyle der: “Devletin dini adalettir. Adalet mülkün temelidir. Adalet varsa din de ayaktadır.” (Nehcü’l-Belâğa, Hikmet 437)

“Beklenmeyen Şahit” filmi, dış görünüşün ve duygusal bağların adalet terazisini nasıl saptırabileceğini dramatik biçimde gösterirken, insanın ne olursa olsun hakkı söylemesi gerektiğini hatırlatır. İster mahkeme salonlarında, ister hayatın içinde olsun; hakikate şahidlik etmek, insanı hem yüceltir hem de ağır bir sorumluluk altına sokar.

Filmin finali ise bizlere şu soruyu bırakır: “Gerçekten de, hakikat karşısında ne kadar cesur bir şahidiz?”

Kaynaklar:

2. Agatha Christie, “Witness for the Prosecution” (Hikaye, 1925)
3. Nicomachean Ethics, Aristotle
4. Platon, Devlet
5. Mevlânâ Celaleddin Rumi, Mesnevi
6. İmam Gazali, İhya-u Ulumiddin
7. Müslim, İmâret, 18 (Hadis)
8. Taberani, el-Mu’cemü’l-Evsat
9. Nehcü’l-Belâğa, Hz. Ali (r.a)
10. Kur’an-ı Kerim, Maide 8, Nisa 135, Bakara 42

Bu yazı Hakikatevi.net için hazırlanmıştır.