Ruhun Ağırlığı: Örs Tipi İnsanlardan Arınmak

Demircilerin kullandığı o devasa örs demirini bilirsiniz; ağır, soğuk ve yerinden kıpırdatılamaz… Bir insanın onu tek başına taşıması imkansızdır. Şimdi bir değil, birkaç örsü aynı anda sırtınızda taşıdığınızı hayal edin. Bu yükün altında ezilmemek mümkün mü?

Hayatta bazı insanlar vardır ki karakterleri adeta bir “örs” gibidir. Ne bir tebessüm ederler ne bir heyecan duyarlar ne de hayata karşı bir merakları vardır. Ne yaparsanız yapın memnun olmazlar; yüzleri hep asık, dilleri hep şikayetçidir. Bu “örs tipi” insanlar, etraflarındaki herkesin yaşam enerjisini sessizce sömürür, ruhlarını yorar.

Aynı şekilde, bizim de başkalarına karşı bir “örs” gibi katı ve soğuk davranmamız, sevdiklerimizin omuzlarına taşınması imkansız yükler bindirmemiz demektir. Tasavvufun o zarif düsturunda denildiği gibi: “Yâr ol, bâr (yük) olma!” Yani dost ol, ama kimsenin omuzuna yük olma.

Manevi Reçete ve Kaynaklar

Bu ruh halinden kurtulmak ve bu tip enerjilerden uzak durmak için hikmet sahiplerinin sesine kulak verelim:

• Kur’an-ı Kerim’den Uyarı:

“Küçümseyerek surat asıp insanlardan yüz çevirme ve yeryüzünde böbürlenerek yürüme! Çünkü Allah, hiçbir kibirleneni, övünüp duranı sevmez.” (Lokman Suresi, 18. Ayet)

• “Mümin, yumuşak huylu ve geçimli kimsedir. Huysuz ve geçimsiz kimsede hayır yoktur.”(Hadis-i Şerif) [c:2]
• “Kötü huylu arkadaş, ateşe üfleyen körüğe benzer; ya yakar ya da pis kokusunu bulaştırır.”(Mevlana Celaleddin Rumi)

• Tasavvufun Özü: Hâce Abdullah el-Ensârî (k.s.) der ki: “Yâr ol, bâr olma! Gül ol, diken olma!” Bu söz, müminin çevresine huzur vermesi, ağırlık ve darlık vermemesi gerektiğini vurgular.
• Gönül Dili: Mevlâna Celâleddîn-i Rûmî (k.s.), bu tip katı kalpli kimseler için şöyle buyurur: “Taş gibi olma, mermer gibi olma ki sende çiçekler açsın. Sen toprak olursan, senden renk renk güller yetişir.” (Mesnevi)

 Psikolojik Bakış Açısı

Psikolojide bu tarz sürekli şikayet eden, asık suratlı, etrafındakilerin enerjisini sömüren, eleştirel ve negatif insanların sergilediği davranışlara “Toksik Davranış” (Zehirli Davranış) adı verilir . Bu kişiler bir nevi duygusal bir zehir yayarlar.

Bu Duruma Ne Denir? Psikolojide bu tip insanlara genellikle “Duygusal Vampir” veya daha teknik bir terimle “Negatif Pasif-Agresif” kişilik örüntüsü sergileyenler diyebiliriz. Ancak senin anlattığın o heyecansız ve tepkisiz durumun bir diğer adı da Anhedoni (haz alamama) ve Düz Duygulanımdır.

Nedir Bu? Bazı insanlar sanki içlerindeki “mutluluk pili” bitmiş gibi davranırlar. Etraflarındaki güzellikleri göremez, sadece eksiklere odaklanırlar. Sürekli şikayet ederek aslında kendi içlerindeki mutsuzluğu başkalarına “bulaştırırlar.” Buna psikolojide “Duygusal Bulaşma” denir. Yani senin enerjin onlara geçmez ama onların ağırlığı senin üzerine çöker.

Neden Yoruluruz? Bu kişilerle vakit geçirmek bizi yorar çünkü beynimiz sürekli onlardan bir onay veya olumlu tepki bekler. Ancak “örs” gibi oldukları için hiçbir geri bildirim alamazsınız. Bu da sizin Duygusal Emeğinizin boşa gitmesine ve tükenmenize neden olur.

Kaynaklar:

• Dr. Judith Orloff – “The Empath’s Survival Guide” (Duygusal Vampirler üzerine temel çalışma).
• Goleman, D. – “Sosyal Zeka” (Duygusal bulaşma ve empatik yorgunluk üzerine).