Toprağa ekilen bir kabak ya da bir çilek, “Ben oldum!” diye övünmez. Çünkü onu o hale getiren, kendi kendisi değildir. Toprağın içindeki yüzlerce mineral, güneşin ışığı, yağmurun suyu, rüzgârın serinliği, hatta böceklerin emeği vardır.

İnsanoğlu da böyledir. Bir bireyin insan olması, yalnızca kendi gayretiyle mümkün değildir. Doğduğunda annesinin sütüyle beslenir, ailesinden şefkat görür, eğitimcilerinden bilgi alır, okuduğu kitaplardan, çevresindeki insanlardan izler taşır. Bir insanın İNSAN olması için on binlerce insanın, bitkinin, canlının emeği, katkısı, dokunuşu vardır.

O halde, “Ben oldum, ben başardım” demek hakikate aykırıdır. Çünkü aslında insan, aldığı onca katkının toplamıdır. Tıpkı toprağın sayısız canlıya ev sahipliği yapması gibi, insanda da nice elin, nice gönlün izi vardır.

Toprak hiç övünür mü?
Hayır. Çünkü toprak, tevazu sahibidir. Sessizce görevini yapar, karşılık beklemez. O yüzden Hakikat yolcusu da toprak gibi olmalı; “ben” yerine “biz” diyebilmeli.

Allah Resûlü (s.a.v.) buyuruyor:

“Allah Teâlâ bana: O kadar mütevâzi olun ki, kimse kimseye böbürlenmesin; kimse kimseye zulmetmesin, diye bildirdi.”
(Müslim, Cennet 64)

Mevlânâ’nın şu sözü de bu hakikati güzel özetler:

“Toprak gibi ol ki, üzerinde her şey bitsin. Su gibi ol ki, herkese hayat versin. Güneş gibi ol ki, karşılık beklemeden ısıtasın.”
(Mevlânâ, Yedi Öğüt)

İşte Hakikat yolcusu, “ben oldum” diyerek kabak gibi yaprak açıp gösteriş yapmaz; toprak gibi tevazu ile gizlenir, başkalarına hayat verir.

*KURAN DİYOR Kİ:!
“Rahmân’ın kulları onlardır ki, yeryüzünde tevazu ile yürürler. Cahiller kendilerine laf attığında ‘selam’ der (geçer)ler.”
(Furkan Sûresi, 25/63)

“İnsanlara karşı yüzünü ekşitme, yeryüzünde böbürlenerek yürüme. Çünkü Allah, kendini beğenen, övünen kimseleri sevmez.”
(Lokman Sûresi, 31/18)

“Yeryüzünde böbürlenerek yürüme! Çünkü sen ne yeri yarabilirsin ne de dağlara erişebilirsin.”
(İsrâ Sûresi, 17/37)

Sonuç

Ey insan! Sen zübde-i âlemsin, kâinatın özüsün.
(İmam-ı Rabbânî, Mektûbât)

Ama aynı zamanda unutma:
Bedenin kan ve cîfeden ibarettir. Şımarma, neye gururlanıyorsun?
(İmam Gazâlî, İhyâ-u Ulûmiddîn)