İSMAİL HAKKI BURSEVÎ HAZRETLERİ HAYATI
İsmail Hakkı Bursevî Hazretleri, 1063/1653’te bugün Bulgaristan’da bulunan Aydos’ta doğdu. Daha üç yaşındayken babası tarafından devrin büyük mürşitlerinden Osman Fazlî Atpazârî’ye götürüldü. Şeyhi ilerleyen yıllarda ona “Sen bizim üç yaşından beri müridimizsin” diye hitap edecektir. 11 yaşında özel eğitim için Edirne’ye gönderildi. Yedi yıl boyunca hadis, tefsir, Arap dili, tasavvuf ve edebiyat alanlarında kuvvetli bir tahsil gördü.
23 yaşında Üsküp’e halife olarak tayin edildi. Halk tarafından çok sevildi; müftü olması istendiyse de şeyhi şu veciz sözü söylemiştir:
“Müftü takvâ ehli olur; fakat takvâ ehli müftü olmaz. Şeyhler müftü olmazlar.”
Ardından Bursa’ya halife olarak gönderildi. Ulu Cami’deki vaazlarında Kur’ân’ı baştan sona tefsir etmeye yönlendirildi ve böylece Rûhu’l-Beyân’ın ilk nüveleri doğdu (1096/1685). Eseri 1117/1705’te tamamladı.
2.Mustafa zamanındaki seferlere katıldı, orduda umumi ve hususi vaazlar verdi. 1112/1700’de hacca gitti.
II. Mustafa – 1695-1703 Bu dönem Bursevî için en önemli padişahlık devridir.
✔ Avusturya–Lehistan seferlerine bizzat katıldığı,
✔ Orduya ve halka vaazlar verdiği,
✔ Padişah II. Mustafa’nın onu bizzat dinlediği,
✔ Rûhu’l-Beyân tefsirinin büyük bölümünü yazdığı dönemdir.
Ömrü boyunca Bursa – Şam – Üsküdar hattında irşad faaliyetleri yürüttü. 1135/1723’te Câmi-i Muhammedî’yi inşa ettirdi.
9 Zilkade 1137 / 20 Temmuz 1725’te Bursa’da vefat etti. Kabri, kendi yaptırdığı caminin kıble tarafındadır.
ESERLERİ (Madde Madde)
-
Rûhu’l-Beyân – Tasavvufî tefsir (10 cilt)
-
Şerh-i Hikem-i Atâiyye
-
Kitâbü’n-Netîce
-
Silsilenâme-i Celvetiyye
-
Ferâidü’l-Meârif
-
Şerh-i Mesnevî (kısmi)
-
Tecelliyât
-
Mir’âtü’l-Mâlik
-
Defter-i Aşk
-
Şerh-i Esmâü’l-Hüsnâ
SÖZLERİNDEN ÖRNEKLER
-
“Her şey gönülde başlar; gönül temiz olursa âlem de aydınlanır.”
-
“İnsan, kalbini mamur etmedikçe şehirler imar edilse ne fayda!”
-
“Aşk, kulun Hakk’a açılan kapısıdır.”
-
“Kulun asıl hicreti, kötü huylarından iyi huylara göç etmesidir.”
-
“İlmin faydası, yaşantıda görünür; yaşamıyorsa o ilim sadece yüktür.”
YETİŞTİRDİĞİ TALEBELER
- Abdullah Salâhaddin Uşşâkî
- Mehmed Emin Tokadî
- Ahmed Nazif Efendi
- Şeyh Mehmed Celvetî
2025’E MESAJI – NE ANLAMALIYIZ?
-
Bilgi kalple birleşmediğinde kuru kalır; Bursevî hikmete çağırır.
-
Kötünün kaynağını dışarıda değil nefiste aramayı öğretir.
-
Manevî derinlik olmadan maddî başarı insanı doyurmaz.
-
Aşk, merhamet ve gönül eğitimi modern insanın eksik halkasıdır.
-
Rûhu’l-Beyân, bugünün zihin karışıklığında Kur’ân’ı derinlikli anlamanın kapılarından biridir.
-
İsmail Hakkı Bursevî Hazretleri beş padişah devrini görmüştür:
-
IV. Mehmed
-
II. Süleyman
-
II. Ahmed
-
II. Mustafa ← en etkili olduğu dönem
-
III. Ahmed
Vefat ettiği tarih: 20 Temmuz 1725
Padişah: III. Ahmed
KİTABI NETİCE KİTABINDAN ALINTILAR:
-
Mürşid, kapıya götürendir; kapı ise Allah’tır.”
-
“Kapının sahibini bırakıp mürşidi kapı bilmek cehalettir.”
-
“Mürşidi ilahlaştıran kimse yolunu şaşırır.”
-
“Mürşid kuldur; hatadan uzak olan yalnız Allah’tır.”
-
“Hak Teâlâ kullarına rahmet ettiğinde onları bir mürşide yöneltir.”
-
“Mürşid, irşadında dünya menfaati gözetmez.”
-
“Kur’ân’a uymayan söz, ilham da olsa kabul edilmez.”
-
“Mürşid, kendini öne çıkarmaz; varlığını gizleyendir.”
-
“Mürşidin gayesi, müridi kendine bağlamak değil, Allah’a ulaştırmaktır.”
-
“Aşırı yüceltme, yolun bozulmasına sebeptir.”
-
“Hak yolunda rehbersiz yürüyen, nefsi tarafından aldatılır.”
KAYNAK:
-
Korkmaz, Ramazan. “İsmail Hakkı Bursevî’nin Tasavvuf Anlayışı.”
Tasavvuf: İlmî ve Akademik Araştırma Dergisi. -
Güleç, İbrahim. “Rûhu’l-Beyân Tefsiri Üzerine Notlar.”
Ekev Akademi Dergisi. -
Yılmaz, Ahmet. “İsmail Hakkı Bursevî’nin Eğitim ve İrşad Anlayışı.”
Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. -
Çelik, H. “Celvetiyye Tarikatı ve İsmail Hakkı Bursevî.”
İSAM / Dergipark.