İKİ YAŞLI ADAM
Yazan: Lev Nikolayeviç Tolstoy
Seslendiren: Akın Altay

Lev Tolstoy’un “İki Yaşlı Adam” (Two Old Men) adlı kısa hikâyesi, onun ahlâkî ve manevî değerleri sorguladığı geç dönem eserlerinden biridir. Tolstoy bu eseri özellikle dini samimiyet, vicdan, sosyal sorumluluk ve niyetin önemi gibi kavramları işlemek için kaleme almıştır.

 

Özet

İki komşu ihtiyar, birlikte hacca gitmeye karar verir:

• Efim: Ağırbaşlı, zengin, muhtarlık yapmış, hiçbir kötü alışkanlığı olmayan, Allah yolunda biridir.
• Elyes: Eğlenceli, maddi durumu kıt, alkol ve sigara kullanan fakat iyi kalpli, zararsız biridir.

Efim, hacca gitmek için henüz hazır olmadığını, işlerinin yoğun olduğunu ve evinin düzenini bozmak istemediğini söyler. Elyes ise arı kovanlarını satıp birikmiş parasıyla yola çıkmayı planlar.

Bir gün Elyes, Efim’e şu çarpıcı soruyu sorar:
“Ya ruhun düzeni ne olacak?”

Efim, “Kovanlarını satarsan pişman olmaz mısın?” diye sorduğunda, Elyes şöyle cevap verir:
“Hayır, ben sadece işlediğim günahlarıma pişmanlık duyarım.”

Sonunda yola çıkarlar. Yolda Elyes, susadığı için bir eve girer ve orada açlıktan ölmek üzere olan bir aileyle karşılaşır. Tüm parasını onlara verir ve eve dönmeye karar verir. Efim ise yoluna devam eder, başka bir yol arkadaşı bulur ve hacca ulaşır. Ancak hacda üç kez Elyes’i görür fakat ona ulaşamaz.

1. Samimiyet mi, Zorunluluk mu?

• İbadetlerimizi gönülden mi yoksa sadece bir görev olarak mı yerine getiriyoruz?
• Allah’ın bizden istediği, sadece şekilsel bir ibadet değil, samimi bir niyet ve ihlastır.

Hadis-i Şerif:
“Müminin niyeti, amelinden daha hayırlıdır.”

Ayetler:

• “Kurbanların ne etleri, ne de kanları Allah’a ulaşır. Allah’a sadece sizin ihlâs ve samimiyetiniz ulaşır.”(Hac Sûresi, 22:37)
• “De ki, gönlünüzdeki duyguları saklasanız da, açıklasanız da Allah hepsini bilir.”(Âl-i İmrân Sûresi, 3:29)

2. Dünya İşleri mi, Ruhun Huzuru mu?

Efim, dünyevî işlerini bahane ederek haccı ertelerken, Elyes ruhunun huzuru için yola çıkar.

Ayet:
“Şüphesiz Allah, göklerin ve yerin bütün gizliliklerini bilendir. O, göğüslerde saklı olanı da hakkıyla bilir.” (Fâtır Sûresi, 35:38)

Allah, Elyes’in samimiyetini görür ve onu sınamak için karşısına ihtiyaç sahibi bir aile çıkarır. Elyes, tüm birikimini onlara vererek aslında gerçek bir ibadet yapar.

Ayet:
“İyiliğin mükâfatı, yine iyilikten başka ne olabilir?” (Rahman Sûresi, 55:60)

3. İbadetin Gerçek Anlamı

İbadet sadece namaz, oruç veya hac değildir. İnsanlara dokunmak, fedakârlık yapmak ve Allah rızası için hayırda yarışmaktır.

Ayetler:

• “İşte onlardır hayırlı işlerde koşuşarak yarışanlar ve onlardır bu işlerde hep önde gidenler!”(Mu’minun Sûresi, 23:61)
• “Her milletin yöneldiği bir kıblesi vardır. Siz hep hayırlı işler yapmada birbirinizle yarışın!”(Bakara Sûresi, 2:148)

4. Nefsin Mertebeleri ve Elyes’in Yolculuğu

Elyes, nefsini terbiye ederek Allah’a yaklaşmıştır. Nefsin yedi mertebesi şunlardır:

1. Nefs-i Emmâre(Kötülüğe meyilli nefis)
2. Nefs-i Levvâme(Kendini kınayan nefis)
3. Nefs-i Mülheme(İlhama açık nefis)
4. Nefs-i Mutmainne(Huzura ermiş nefis)
5. Nefs-i Radiye(Allah’tan razı olmuş nefis)
6. Nefs-i Mardiyye(Allah’ın razı olduğu nefis)
7. Nefs-i Kâmile(Kemale ermiş nefis)

Elyes, fedakârlığıyla nefsini terbiye etmiş ve Allah’ın rızasını kazanmıştır.

Sonuç: Allah Bizden Ne İstiyor?

• Akl-ı selim(Sağduyu),
• Zevk-i selim(Doğru bir zevk anlayışı),
• Kalp-i selim(Temiz bir kalp) ile hareket etmeliyiz.

Allah’a giden yol samimiyetten geçer. Niyetlerimizi temiz tutmalı, sadece O’nun rızasını gözetmeliyiz.

Altı Çizilecek Anlamlı Cümleler

“Yola çıkmak gerek, ama yola çıkmadan önce ruhu yola koymak gerek.”

Eğer ruhun huzuru bozulmuşsa, evin düzeni yerli yerinde olsa ne olur?”

“İnsan, neyi kaybettiğini anladığında gerçekten ibadet etmeye başlar.”

“Nefis, bin tane mazeret üretir. İman ise tek bir sebep: Allah!”

Çalışma, zorlama olmasa dünyada hiçbir şeyin sahibi olunmuyor, sevinemiyor insan, mutlu olamıyor.

Büyük mutluluğu aramak, küçük mutluluğu kaybetmektir.

“Tanrı’nın huzuruna çıplak gidilir, yanına ne altın ne de un götürürsün.”

“İnsan kendi işine bakar, başkasınınkine karışmazsa, dünyada kavga diye bir şey kalmaz.”

“Allah, sabrın ta kendisidir ve sabredenleri sever.”

“Yolda yürürken önüne bak, ama kalbinle de Tanrı’yı unutma.”

“İnsan, kendi nefsini düşünmeyi bırakıp başkaları için yaşamaya başladığında gerçek huzura kavuşur.”

Dua etmek iyidir, ama dua ettiğin gibi yaşamak daha iyidir.”

 

Kaynakça:

“İki İhtiyar” Lev Nikolayeviç TOLSTOY sesli kitap tek parça Akın ALTAN

• Tolstoy, L. N. (1885). İki Yaşlı Adam(Rusça: Два старика).
• Kur’an-ı Kerim Meali (Diyanet İşleri Başkanlığı).
• Hadis Kaynakları (Riyazü’s-Salihin).