Anadolu uygarlıklarının beşiği kabul edilebilecek kadar zengin bir birikime sahip olan Kütahya, yetiştirdiği şairlerle her dönemde bu coğrafyanın en önemli kültür merkezlerinden biri olduğunu ortaya koymuştur. Şeyh Hacı Ömer Efendi, Osmanlı döneminin önemli tasavvuf önderlerinden biridir. Eğitici kişiliği, topluma hizmeti (camii tamiri, okul açma), kısaca Kütahyalıların kalbinde yer etmiştir.

Eğitim Hayatı

Şeyh Hacı Ömer Efendi, Batı Anadolu’da yer alan Kütahya bölgesinde Osmanlı dönemine ait bir mutasavvıftır. Şahabeddin Efendi’nin oğludur ve 19. yüzyılın ortalarında (kesin doğum tarihi bilinmemektedir) dindar bir ailede dünyaya geldi. İsminin başındaki “Hacı” unvanı, onun Mekke’ye hac farizasını yerine getirdiğini ve dinî bağlılığını göstermektedir. Genç yaşta Kütahya’daki medreselerde klasik İslami ilimleri (Kur’an, fıkıh, kelam vb.) tahsil etti. Daha sonra tasavvufi yola yöneldi ve Nakşibendi tarikatının Halidiye koluna intisap etmiştir. Onun en önemli mürşidi, Konya’nın Seydişehir ilçesindeki meşhur Şeyh Hacı Abdullah Efendi’dir. Hacı Ömer, onun yanında manevî eğitim almış ve icazet alarak halife (mürşid vekili) olmuştur. Bu icazet, onun şeyhinden bağımsız olarak mürid yetiştirme yetkisine sahip olduğunu göstermektedir.

Ailesi ve Manevi Mirası

Hacı Ömer Efendi, Gülsüm Hanım ile evlendi. Bu evlilikten birkaç çocuğu dünyaya geldi. Kızı Fatma Hanım Kütahya’nın tanınmış ailelerinden Hürşidzadelerden bir alim ile evlendi. Bu evlilikten doğan Eşref Efendi dedesi Hacı Ömer Efendi tarafından yetiştirildi ve Nakşibendi tarikatında Şeyhlik makamına ulaştı. Hacı Ömer Efendi’nin diğer miridleri arasında AktakkeliHalid Efendi ve Hacı Müezzin (Mehmet Gökmen) gibi isimler de vardır. Yazılı bir eseri günümüze ulaşmamıştır. İrşad faaliyetlerini sözlü sohbetler ve zikir meclisleri ile sürdürmüştür. Onun tesiri, yaşayan halk anlatıları ve doğrudan yetiştirdiği mürüdller üzerinden devam etmiştir.

Kütahya’daki Faaliyetleri

İcazet aldıktan sonra Kütahya’ya döndü ve Osmanlı’nın son dönemlerinde dini lider konumuna geldi. Şehir merkezinde yer alan Ali Paşa Camii yanında bulunan Nakşibendi tekkesinin şeyhi olmuştur. Burada zikir halkaları düzenlenmiş, dervişleri irşad etmiş ve tarikat eğitimini vermiştir. Hacı Ömer Efendi Bursa’da bulunan Emir Sultan Camii imamı olan Hacı İsmail Efendiden icazet alarak Kütahya’da Nakşibendi Tarikatına bağlı olarak tekke kurmuştur. Aynı zamanda Ali Paşa Camii’nin imamı ve hatibi olarak görev yaptı.

Ali Paşa Camii ve Şeyh Hacı Ömer Efendi

Kütahya Ali Paşa CamiiSeyyid Ali Paşa Camii, Kütahya’da Anadolu Eyaleti Valisi olarak bulunan Kürt Ali Paşa tarafından medresesi ile beraber 1796’da yaptırılmıştır. İlk yapılışında cami ile birlikte on iki hücreli bir medrese ile sıbyan mektebinin bulunduğu ve geçirdiği bir yangından sonra, sadece caminin eski karakterine uygun olarak yeniden yapıldığı diğer yapıların medreselerin kapatılması sebebiyle bakımsızlıktan bu güne kadar gelemediği bilinmektedir. Bu yangından sonra caminin bitişiğinde bulunan Nakşibendi dergahıpostnîşini Şeyh Hacı Ömer Efendi’nin delaletiyle ve halkın yardımlarıyla cami, eski özellikleri korunarak yeniden inşa edilmiştir. Halk arasında “Alo Paşa Camii” olarak bilinmektedir. Ayrıca çocukların eğitimi için bir sıbyan mektebi kurulmuştur. Bu okul “Hacı Ömer Efendi Mektebi” olarak anılmış ve burma Camii’nin karşısındaki bir vakıf binasında hizmet vermiştir. Hacı Ömer Efendi burada çocuklara Kur’an ve dini ilimler öğretmiştir.

Vefatı

Şeyh Hacı Ömer Efendi 1907-1908 yıllarında Kütahya’da vefat etti. Ali paşa Camii’nin kıble tarafında hazireye (aile mezarlığı) defnedildi. Mezarı günümüzde de ziyarete açıktır. Halk arasında manevi bir ziyaretgah olarak bilinmektedir. Kütahya Belediyesi, onun türbesini resmi dini- tarihi mekanlar arasında tanımlamaktadır. Onun hatırası halk arasında anlatılan menkıbeler ve dua edenlerin dilinde yaşamaktadır.

KAYNAKÇA

https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3863899

http://meksav.org/index.php/tr/publications/mehmet-dumlu/hayati

Detaylı bilgi için: 

https://www.instagram.com/reel/C_KdRSGOovD/